Windmolens-fietsroute (Öland)

Wat is het

Öland telde 200 jaar geleden zo’n 1.700 windmolens; vandaag resten er nog ongeveer 300 tot 350, verspreid over het hele eiland. De meeste zijn stubbkvarnar: stellingmolens uit de late 18e of vroege 19e eeuw, waarbij het hele molenhuis om een vaste stub draait om de wind te vangen. Historisch stonden de molens het dichtst opeen in de parochie Vickleby, met destijds 77 exemplaren. De langste bewaarde molenrij van het eiland staat bij Störlinge: zeven stubbkvarnar op een rij op de landrug. Lerkaka heeft met vijf molens een kortere maar geldt bij velen als de mooiste en best bewaarde rij van Öland. Naast de karakteristieke stubbkvarnar staan er verspreid over Öland ook Hollandse molens en scheprad-zaagmolens, elk met hun eigen bouwstijl en functie in de agrarische geschiedenis van het eiland.

Zo’n derde van de overgebleven molens is in bezit van lokale heemkundeverenigingen (hembygdsföreningar), de rest is particulier eigendom. De Runstens heemkundevereniging bezit tien molens, waaronder de bekende rij bij Lerkaka. Bij Björnhovda staan drie molens met eigen namen, Kronprinsen, Kvarnkungen en Drottningen, in beheer van de Torslunda heemkundevereniging en overdag te bezichtigen.

Voor wie geschikt

• Fietsers van alle niveaus: het terrein is vlak en geschikt voor iedereen
• Fotografen: de rij bij Lerkaka is een van de meest herkenbare beelden van Öland
• Cultuurliefhebbers die de eilandgeschiedenis via het landschap willen zien
• Wie een rustige, zelf samen te stellen route zoekt zonder vaste bewegwijzering

Beste tijd om te gaan

Mei-september, buiten die maanden is fietsverhuur beperkter beschikbaar en is het landschap minder groen.

Wat kost het

De route zelf is gratis. Fietsverhuur in Borgholm kost vanaf SEK 120 (ca. EUR 11) per dag.

Hoe boek je

Voor de route hoef je niets te boeken: haal een gratis kaart op bij het VVV in Borgholm en stel je eigen route samen langs de molens, bijvoorbeeld via Störlinge, Lerkaka en de voormalige Vickleby-parochie. Fietsverhuur regel je losstaand bij een verhuurder in Borgholm.

Praktische tips

• Combineer Störlinge (langste rij, zeven molens) met Lerkaka (vijf molens, geldt als mooiste en best bewaarde rij): beide zijn vroeg op de dag of net voor zonsondergang het fotogeniekst
• Er is geen vaste bewegwijzering, neem dus een kaart of offline navigatie mee
• Voeg Björnhovda toe aan je route: de drie molens daar (Kronprinsen, Kvarnkungen en Drottningen) zijn overdag te bezichtigen, anders dan de meeste particuliere molens
• Het terrein is vlak, maar wind is op Öland vrijwel altijd aanwezig: reken op tegenwind op minstens een deel van je route
• Let onderweg op het verschil in molentype: de draaiende stub van een stubbkvarn is goed te herkennen aan de voet van de molen, anders dan een Hollandse molen met vaste romp

Combineer met

Combineer met de Ölandsleden fietsroute voor een langere fietsdag. Zie Öland voor het volledige overzicht.

---

Bronnen

1. Öländska kvarnar — Kultur & Historia, Öland.se
2. Lerkaka väderkvarnar — Naturkartan
3. Ölands väderkvarnar — Kalmar läns museum
4. Väderkvarnar — Allt på Öland
5. Kvarnrad i Störlinge — Öland.se